Çin'in borsa piyasasında işlem gören önemli teknoloji devleri Alibaba Group Holding Ltd. ve Tencent Holdings Ltd., bu kez yapay zekâ coşkusuyla değil, belirsizliklerle anılıyor. Yatırımcıların gündemindeki en büyük soru ise şu: Bu devasa yatırımlar ne zaman ve nasıl gerçek bir gelire dönüşecek?
Piyasalardan gelen yanıt ise oldukça sert oldu. Her iki şirket, sadece bir gün içerisinde toplamda 66 milyar dolarlık piyasa değerinden oldu. Yapay zekâ alanında güçlü bir büyüme beklentisiyle hareket eden yatırımcıların, gelir modeline dair net bir tablo göremediklerinde geri çekildiği gözlemleniyor.
SATIŞ TAHDİTLERİ ARTMIŞ DURUMDA
Alibaba’nın ABD’de işlem gören hisseleri, Tencent’in perşembe günü yaşadığı ve son bir yıl içerisinde en büyük düşüşlerden biri olan kaybının ardından, ekim ayından bu yana en sert değer kaybını yaşadı. Geçtiğimiz hafta yapay zekâ sektöründeki olumlu hava nedeniyle hisselerde bir artış gözlenmişti. Özellikle OpenClaw benzeri teknolojilerin sektöre heyecan katacağı beklentisi, kısa bir süre için kayda değer umutlar doğurmuştu. Ancak bu beklentiler uzun soluklu olmadı. Şirketlerin yapay zekayı somut ve ölçülebilir bir gelir kalemine dönüştürme şeklindeki belirsizlik, yatırımcıları hızla uzaklaştırdı.
HARCAMALAR VAR, NET STRATEJİ YOK
Piyasalardaki bu tepki yalnızca hisse fiyatlarına yönelik kısa dönem bir tepkiden ibaret değil. Aynı zamanda veri merkezleri, model geliştirme ve nitelikli iş gücü için yapılan yüksek harcamalar konusundaki artan kaygının da bir yansıması. Çünkü sorun sadece harcanan miktar değil; o paranın ne zaman geri döneceği. Çinli teknoloji firmalarının yapay zekâ yatırımları için büyük bütçeleri devreye aldığı gözlemleniyor, ancak yatırımcıyı rahatlatacak kadar somut bir gelir planı henüz ortaya çıkmadı. Bu harcamalar, ABD’li büyük firmalar olan Meta Platforms Inc. ve Amazon.com Inc.'nin bu yıl için ayırdığı yaklaşık 650 milyar dolarlık bütçelere göre daha sınırlı kalıyor. Üstelik Çin’de azalan tüketici talebi bu dönemde marjlar üzerinde baskı oluşturuyor. Nitekim Alibaba’nın son çeyrekte net kârının yüzde 67 düştüğünü açıklaması bu baskının ciddiyetini gözler önüne seriyor.
EN TEMEL ENDİŞE: GELİR ÜRETİMİ KAPASİTESİ
Bloomberg Intelligence analisti Catherine Lim, yatırımcıların asıl kaygısının harcamaların büyüklüğünden çok, kısa vadede gelir elde etmeye dair belirsizliğin arttığını belirtiyor. Lim, piyasaların artık yapay zekâ yatırımlarının bulut, reklam ya da işlem hacmi üzerinde ölçülebilir bir katkı üreteceğini görmek istediğini söylüyor. Başka bir deyişle, heyecanın yalnız başına yeterli olmadığını ifade ediyor. Şirketlerin yapay zekânın bilançolara nasıl etki edeceğini açıklamaları gerekiyor. Tencent ise perşembe günü 43 milyar dolarlık piyasa değeri kaybının ardından daha dengeli bir seyir izlemeye başladı. Alibaba’nın ABD hisseleri ise bir gecede 23 milyar dolar düşüş yaşadı. Hong Kong’da işlem gören hisseleri de Cuma günü yüzde 7,3 oranında değer kaybetti.
YAPAY ZEKÂ HEYECANI KISA SÜRELİ OLDU
Bu ani düşüş, ay boyunca teknoloji hisselerini etkileyen yapay zekâ coşkusunun ardından geldi. Ay Yeni Yılı tatilinden dönen Çinli kullanıcıların, e-posta yönetiminden seyahat planlamasına kadar birçok alanda hizmet verebilen OpenClaw platformuna büyük ilgi göstermesi, sektörde kısa süreli bir yükseliş yaratmıştı. MiniMax Group Inc.’den Baidu Inc.’ye kadar pek çok şirket, bu ilgiyi değerlendirip yeni ürün ve hizmetlerini ardı ardına tanıttı. Tencent hisseleri de ayın başında yüzde 10’un üzerinde bir artış gösterdi.
Aslında Tencent’in yapay zekâ alanında güçlü bir konumda olduğu düşünülüyor. Kapsamlı kullanıcı veri havuzu ve WeChat üzerinden oluşturduğu geniş ekosistem, şirkete önemli bir avantaj sağlıyor. Ancak yatırımcıların görmek istedikleri sadece bu teknik avantaj değil; bunun kalıcı bir gelire nasıl dönüşebileceği konusunda netlik arayışı içindeler. Şirket yöneticileri ise bu sorulara açıklık getirmekten kaçınıyor.
TENCENT İÇİN HEDEF FİYAT DÜŞÜYOR
Morgan Stanley de mevcut duruma kayıtsız kalmadı. Kurum, Tencent için hedef fiyatını yüzde 11 oranında düşürerek 650 Hong Kong dolarına çekti. Analistlere göre, erken aşamadaki yapay zekâ yatırımları kısa vadede kâr marjlarını baskılayabilir. Ayrıca, 2026 yılında kâr artışının gelir artışının gerisinde kalma ihtimali de gündemde. Bu durum, yatırımcılar açısından, büyümenin görünmesine rağmen bu büyümenin kâra dönüşmesinin zaman alabileceği anlamına geliyor.
ALİBABA’DA DURUM DAHA KARIŞIK
Alibaba cephesinde baskı daha karmaşık bir görünüm arz ediyor. Şirket, bir yandan e-ticaret alanındaki zayıflıkla mücadele ederken, diğer yandan yapay zekâ yatırımlarını hızlı bir şekilde artırma peşinde. Bu iki yönlü baskı, piyasalarda daha çok soru işareti doğuruyor. Alibaba, önümüzdeki yıllarda 53 milyar dolardan fazla yapay zekâ yatırımı yapmayı planladığını belirtti. Ayrıca beş yıl içerisinde bulut ve yapay zekâdan elde edeceği gelirleri 100 milyar dolara yükseltme hedefini duyurdu. Bu hedef oldukça iddialı, ancak piyasalar şu anda daha çok bunun yerine getirileceğine dair güvence arayışında. Şirket, bu doğrultuda kurumsal müşteriler için "Wukong" isimli yeni bir yapay zekâ hizmetini tanıttı. Bunun yanı sıra bulut ve depolama hizmetleri fiyatlarını yüzde 34 oranında artırdı. Ancak Barclays Capital Inc. analistleri, bu hedeflerin hayata geçirilmesine dair görünümün hâlâ belirsiz olduğunu belirtiyor. Piyasanın temkinli tavrı da buradan kaynaklanıyor.
